نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان 



x

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان



جنجال ارواح و جن
استدلال شما برای وجود خدا چیست؟
زندگی جبر است یا اختیار ؟
آیا ممکن است خواست خدا بیخدایی ما باشد؟
تابلو اعلانات ، پیشنهاد و انتقاد ، روشنگری ها
آیا خدا وجود دارد ؟ | داستان کوتاه

لغو قانون ازدواج دوم آری یا نه؟
دفتر مدیر هم اندیشی ( پیشنهادات و انتقادات از تالار هم اندیشی و مدیریت آن )
تهاجم غربي يا تهاجم عربي !
چند جمله زیبا برای لحظه ای فکرکردن
ایا از اینکه در ایران زندگی میکنید راضی هستید ؟
چرا نباید دوست جنس مخالف داشت؟
حمایت از ما | مشهدهاست
`

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان




نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
سفالگری
ماده سفالگری گل است. گل در دستها جان می گیرد به شكلهای مختلف در می آید. مثل كوزه یا ظروفی كه نقشهای برجسته دارند و حتی مجسمه و به تعبیری ، در تلاشی كه دستهای یك هنرمند انجام میدهند. شكلی نهفته از میان توده گل كشف می گردد. شكلی كه می تواند یك مجسمه باشد و یا یك كوزه از ساكنان اولیه فلات ایران سفالینه های قابل توجهی بدست آمده است. معروفترین آنها متعلق به سیلك و شوش است.

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
این سفالها تقریباً از 4 تا 6 هزار سال پیش قدمت دارند. اما در فاصله بین این دو زمان دگرگونی بسیار مهمی در سفالگری صورت می گیرد و آن اختراع چرخ سفالگری است. تقریباً در همین زمان بدعت پختن سفالها در كوره نیز آغاز می شود و این دو عامل باعث رشد قابل توجهی دراین رشته ی هنری می گردند. بسیاری از محققین جهان اعتقاد دارند كه ساكنان اولیه فلات ایران مبتكر چرخ سفالگری و پخت آن بوده اند.

11-05-2014


1:

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
آثاری كه تا به حال بدست آمده، قدمتی بیش از 6 هزار سال داشته است و اكثراً دست ساز هستند. یعنی بدون استفاده از چرخ كوزه گری درست شده اند. به همین دلیل این آثار از تقارن كامل برخوردار نیستند. در حالی كه اگر به سفالینه هایی كه از سیلك آمده در حالی كه اگر به سفالینه هایی ه از سیلك بدست آمده بنگریم، تأثیر چرخ سفالگری را در این آثار مشاهده می كنیم. یعنی كوزه ها كاملاً متقارن هستند.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
تأثیر این تحول در سفالهایی كه از شوش بدست آمده اند، به خوبی پیداست . زیرا كوزه ها از حد عادی بسیار بزرگتر و از ساخت ظریفتری برخوردارند. هر چه جلوتر بیائیم‌، مشاهده می كنیم كه كوزه ها برای سهولت در حمل و نقل دارای پایه ، لبه و دسته می شوند و رابطه دستها و ظروف روشن تر می شود. در آثاری كه از شوش و هفت تپه بدست آمده، قطعاتی از سفال لعابدار و مجسمه هایی لعابدیده نیز دیده می شوند. احتمالاً این فن از بین النهرین به عیلامیان رسیده است زیرا مردم بین النهرین در فن لعاب دادن سفال بسیار پیشرفته تر بوده اند.
با ورود آریائیان آثار سفالی متفاوتی ساخته شد. این آثار بیشتر و مارلیك ( گیلان)كشف شده اند. در این آثار نوعی پیوند میان سفالگری و یا پیكرسازی مشاهده می شود. به طور مثال یك كوزه و یا پیه سوز ممكن است به شكل حیوان یا انسان باشد.

2:

تاریخچه سفال دوره اسلامی
تازیان در زمان کوتاهـی سراسر خاک ایران را گـشودند، اشغـال ایران از طرف تازیان ابـتـدا اثـری در کار سفالسازی نـداشت، اما وقـتی که در سال 750 میلادی خانواده ایرانی ابوالعـباس بر تخـت خلافت بغـداد تـکـیه زد، فعـالیت فرهـنگی ایرانیـان بار دگـر آغاز گـردید.


اسلام بکار بردن ظرفـهـای گـران قـیمت فـلزی به ویـژه زر و سیم را غـدغـن کرده است. از اینرو بار دگـر طبقه حاکمه خریدار ظرفـهـای سفالی شدند و آماده شدند که سفالهـایی که بـسیار خوب آراسته شده و از لحـاظ هـنری در سطح والایی قـرار داشت بخـرند. رفـته رفـته پـیـشیـنه سفالگـری در بـسیاری از مراکز سفالسازی ایران بـنـیاد گـرفت و صاحبان این کارگـاهـها استادان فـن را بکـار گـرفـتـند.
نوشته ای که در سنگ محـراب امامزاده یحیی ورامین در نزدیکی تهـران هـست، افـتخـار ساختـن محـراب را به سه کس یعـنی سفالساز، طراح نقـشه و خوش نویس می دهـد.
از لحاظ تاریخـی دروه اسلامی ‌به سه بخش تـقـسیم می‌گردد:
1- دوره اولیه اسلامی‌تا آغاز سده یازده میلادی
2- دوره میانه اسلامی‌شامل پادشاهـی سلجوقـیان و مغـولهـا
3- دوره متاخر اسلامی‌از زمان صفویه تا به امروز

3:

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
دوره اولیه اسلام
در دوره اولیه اسلام، سفالساز افـتاده و مـتواضع ایرانی در هـمان زمینه پارتـهـا و ساسانـیان کار می‌کـرد. ظرفـهـای وی بی لعـاب بود و در قـالب فشاری هـا آن را آراسته کرده، تـزیـین می‌داد و یا ظرفـهایی از لعـاب آبی یا فـیـروزه ای می‌ساخت. اینگونه قالبهـای فشاری از خاک رس بی لعـاب ساخـته می‌شد و پـیش از پـخـتـن آن را برای آرایش ظرف کنده کاری می‌کردند.

در دوره اولیه سفالگـری ظرفـهـای چـیـنی که از چـین آورده شد سبب تـشویق و تحـریک ایرانیان در توسعـهً صنعـت سفالسازی شد. ثـعالبی و بـیـرونی دو نفـر از مورخین مشهـور دربارهً انواع سفالهـایی که از چـین آورده شد شرحی نگـاشته و مرغوبـیت آن را ستوده اند.
محـمد بن الحسین می‌نویسد که فرماندار خراسان در سال 1059 میلادی بـیست تـکه ظروف چـینی از کشور چـین دریافت کرد و آن را به بارگـاه خـلیفهً بغـداد فـرستاد؛ و سفالسازان داخلی را تـشویق به ساخـتن سفالهـایی شبـیه به آن کـرد. در حقـیـقـت در اثـر تـشویق فرمانداران و حـکام محـلی، نوآوری هـا و اخـتراعـات زیادی در فـن بـدل چـینیسازی و تـقـلـید چـیـنیهای دوره تانگ در ایران بوجود آمد. سفالسازان ایرانی در تـقـلـید از چیـنـیهای سبک تانگ در ایران بوجود آمد. سفالسازان ایرانی در تـقـلـید از چـیـنـیهای سبک تانگ آنقـدر استاد بودند؛ که در نظر اول هـمه مصنوع آنهـا را بجای چـینی اصل می‌گـرفـتـند.

4:

کوششی که سفالسازان ایرانی در تـقـلید چـیـنـیهای کشور چـین در دوره های اولیهً اسلام کرده اند سبب کشف مجـدد لعـاب مینایی قـلع گـردید. در سدهً هـشتم پـیش از میلاد مسیح آشوریهـا اکسید روی را در لعـابهـای سربی خود برای بدست آوردن رنگ سفـید کـدر به کار برده اند. چون آخرین کار برای این فن در خاور نزدیک را می‌توان از آجرهای لعـابی که در شوش و تخت جمشید در سدهً پـنجم ساخته شده است ثابت کرد؛ بنابراین وقتی می‌گوئیم بعـد از 1500 سال دوباره آن را بازیافـتـند بی دلیل نیست.
این لعـاب جـدید که سطح کاملا سفـید درست می‌کرد، کاربرد گـل و رس سفـید را از بـین برد و از ایران به سرعـت به تمام کشورهای اسلامی‌تا اسپانیا گسترش یافت. در آنجا پایه و اساس سفالسازی اسپانیایی - آفریقایی گردید که در جزیرهً اسپانیایی مایورکا ساخـته می‌شد؛ از آنجا به نام ماجولیکا به ایتالیا آمد و طولی نکشید که ایتالیا نیز آن را تولید کرد. از ایتالیا به آلمان و هـلـند و انگـلستان رفت. در هـلـند و انگـلستان به نام چـینی آلات دلـفـت معـروف گردید.

یکی دیگر از اختراعات ایرانیان در صنعـت سفالسازی رنگهـای مینایی بود که قبلا در سال 883 میلادی آغاز گـردیده بود. اشیائی که رنگ مینایی بر آنهـا زده شده است - سفالسازان چـینی هـیچگـاه این رنگ را به کار نبرده اند - در کارگاه هـهای کوزه گـری فوسطاط نزدیک قاهـره و در عـراق پـیدا شده است. ولی بـیـشـتر دانشمندان امروزه بر این باورند که رنگ مینایی یک اختراع ایرانی است. رنگ مینایی در اسپانیای افـریقا در کارگاه هـای کوزه گـری معـروف پاتـرنا و والنسیا به کار برده می‌شد، و در سال 1500 میلادی به ایتالیا رسید.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان

5:

سه نوع رنگ مینایی وجود دارد :
1- رنگ مینایی طلایی ساده روی زمینه سفـید.
2- رنگ مینایی جگـری در زمینه سفـید یا مخـلوط با سایر رنگـهـا.
3- رنگ مینایی چـند رنگ با درخشندگی فلز مس یا نـقره، یا اگـر روکش آن بسیار نازک باشد، رنگ مینایی زرد، قهـوه ای یا زیـتونی بر زمینه سفید.رنگ مینایی در زمان سلاطین سلجوق و مغـول در کاشان به اوج تـکامل خود رسید.
دوره میانه اسلامی
در زمان سلجوقـیان ( 1037 - 1147 میلادی ) جهـش چشمگـیری در تـمام هـنرهـا، صنایع و عـلوم پـدید آمد. با اینکه سلجوقیان در اصل ترک بودند ولی خود را با روش زندگی ایرانیان تطبـیق دادند. در مورد سفالسازی این دوره باید گـفت "عصر طلایی چـینی سازیست"؛ در این دوره تمام روشهـای فـنی شناخته شده به کار برده می شد: حـکاکی، برجسته کاری، شبکه سازی، قـلمزنی رنگ زیر یا روی لعـاب، مطلا کاری و میناکاری. چـنین بنظر می آید که در آن دوره نقاشان و طراحان استاد سفالساز را یاوری میکردند و این امری عادی بوده است.

کوشش مستمر سفالسازان ایرانی برای اینکه بـتوانـند با چـینیهـا و لعـابهای ساخت کشور باستانی چین برابری کـنـند موجب بوجود آمدن دو اخـتراع در ایران گـردید، اولین اختراع ترکیب خمیر نرم با آمیخته زیادی از دُر کوهـی و دیگر کشف مجدد لعـاب قلیانی که برای آخرین بار در مصر باستان بکار می رفت. دانه های دُر کوهـی و خمیر شیشه ای لعـاب قـلیایی را به خاک رس اضافه میکردند، پس از پخـتن رویهً نیمه شفاف و سخت و به هـم چسبـیده ای بدست می آمد، و این هـمانند ماده و خمیری بود که در سدهً هـجدهـم در اروپا به عـنوان خمیر نرم چـینی شناخته شده بود. برای بدست آوردن لعـاب شفاف با اکسید قلع کار می کردند. تـنهً ظرف را اغلب کنده کاری کرده و با لعـاب یکـدست می پوشانـدند، این فـن را لقابی می گـفـتـند.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان

6:

تحول در فن رنگ آمیزی در سفالگری سلجوقی
متداول شدن لعـابهـای قلیایی سبب شد که فـن رنگ آمیزی جدید بوجود آمد. آمیخـته مس در لعـاب سرب معـمولا رنگ فـیروزه ای تـیره یا سبز زنده بوجود می آوردند؛ ولی هـمین مس در لعـاب قـلیایی رنگ نیلی سیر درست می کرد. لاجورد کاشی (کوبالت) در لعـاب قـلیایی رنگ آبی مشکی (لاجوردی) می ساخت. در نزدیکی قـم و کاشان معـادن لاجورد کاشی (کوبالت) هست و احتمال دارد که استـفاده از کوبالت از هـمانجا آغاز گـردیده باشد. از جمله لعـابهـای دیگری که عـموماً در لعـاب های قلیایی به کار میرفت عـبارتـنداز: فیروزه ای روشن، سبز روشن، یشمی، سرخ ارغوانی و زرد ملایم که اغـلب آرایه زر هـم به آن افزوده می شد. ترکیب طلا در لعـاب یا به صورت زر گـداخـته و یا به حالت سریشی بود.

با استـفاده از این زرورق، کوزه گـر ایرانی دو شیوه تازه لعـابسازی پـیدا کرد که به نام مینایی و هـفت رنگ شناخـته می شد. برای ساخـتن لعـاب مینایی کوزه گر، خمیر شیشهً قلیایی و رنگیزه ها را در کوره می گـداخت و به صورت لعـاب مورد نیازدر می آورد. پس از خنک شدن آن را گـرد می کردند و هـنگـامی که این لعـاب روی ظرف داده شده و به کـوره برده می شد رنگـش تـغـیـیـر نمی کرد و نقاش و تـزیـینـکار قـبل از وقت می دانست که لعـاب پس از پخـته شدن، چه رنگی خواهـد داشت و هـمین امر سبب شد که دامنهً تعـداد رنگـهـا را گـسترش دهـد.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان

7:

سفالگری در دوره صفوی
محققان دوران صفویه را به سه دوره، آغاز صفویه، دوره میانی ( دوره شاه عباس ) و بالاخره سالهای انقراض صفویان تقسیم نموده اند .
به طور کلی دوره صفوی در عنفوان هنر خصوصا هنر سفالگری و شكوفایی آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است .
در دوره صفوی هنرهای گوناگون چون معماری ، نقاشی ، فلزكاری ، نساجی و قالی بافی و تزیینات معماری به حد اعلای ترقی رسید .

در هنر سفالگری نیز هنرمندان و سفالگران این دوران علاوه بر ادامه سنتها و شیوه سفالگری دوره میانی كه همزمان با حكومت شاه عباس اول صفوی است ، از نظر خلق آثار هنری گذشته تحول تازه ای با برخورداری از تاثیر سفال سازی چین ، عثمانی و اروپایی بوجود آوردند .

ظروف سفالین دوران صفوی را می توان به گروههای زیر تقسیم بندی نمود :
سلادون ، سفالینه یكرنگ كرمان ، سفالینه رنگارنگ مشهد .
گلهای تزیینی ، نقوش انسانی ، حیوانی ، گیاهی و پرندگان از جمله تزیینات متداولی است كه در آرایش ظروف سفالینی دوره صفویه چون كاسه ، بشقاب ، كوزه ، قدح ، پیاله ، كوزه ، قلیان و دیگر ظروف بكار برده شده است.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان

8:

سـفالگری دوره زندیه تا عصر حاضر
بعد از انقراض حكومت صفویه هنر و تمدن اروپایی و دنیای غرب و شرق تغییرات بسیاری در شیوه هنری كشورهای كهن و شرقی از جمله ایران به وجود آمد و آفرینش هنرهای گوناگون به روش گذشته ادامه نیافت .
آگاهی ما از چگونگی دوره زندیه ، افشاریه و قاجاریه به آن حد نیست كه بتوان شیوه و سبكهای گوناگونی برای آن تعیین نمود . بعد از حمله افغانها و انقراض سلسله صفویه بیشتر كارگاههای سفالگری به فعالیت ادامه دادند .

در هنر سفالگری نیز هنرمندان و سفالگران این دوران علاوه بر ادامه سنتها و شیوه سفالگری دوره میانی كه همزمان با حكومت شاه عباس اول صفوی است ، از نظر خلق آثار هنری گذشته تحول تازه ای با برخورداری از تاثیر سفال سازی چین ، عثمانی و اروپایی بوجود آوردند
از انواع ظروف سفالینی كه در این دوران ساخته می شده باید ظروف سفالین آبی و سفید و ظروف سفید رنگ را نام برد . با تغییر پایتخت از اصفهان به شیراز در دوره زندیه و سپس به مشهد در دوره افشاریه و بالاخره به تهران در عهد قاجاریه مراكز سفالگری مهم و فعال نیز به این شهرها منتقل گردیدند .

از جـــمله كارگاه های سفالگری باید كارگاه های شهر اصفهان را نام برد كه ساخت ظروف سفالین آبی و سفید ، نقاشی زیر لعاب و رنگارنگ در آن شهر معمول و متداول بود .
در این دوره ســاخت نوع جدیدی از ظروف سفالین با نقاشی و تــزیین آبی متمایل به سیاه و تزیین مشبك با لــعاب شفاف در شهرهای مـختلف از جمله نائین مرسوم گردید .

9:

سفالگری صفوی تا عصر حاضر
صنعت سفالگری ایران با شروع قرن حاضر به عــلت ازدیاد محصولات سفالین اروپا ، خاور دور و رواج آن در بازارهای جهانی به دست فراموشی سپرده شده است .
بهر حال ایران با سهم بسزایی كه در بنیان گذاری فرهنگ و تمدن جهانی داشته در طی قرون متمادی سنتهای هنری را ادامه داده و همواره در خلق آثار هنری از جمله سفالگری پیشگام بوده است .


در دوران معاصر هنر سفالگری در كرانه های خلیج فارس تا حاشیه دریای خزر با ویژگی های گوناگون ادامه دارد و به نظر میرسد در این راستا بیش از همه نقوش مختلف سفالینه هاست كه ریشه در هنرمندان سفالگر قرون گذشته دارد .
از جمله مراکز فعال و شناخته شده جهانی در حال حاضر ، منطقه لالجین همدان است که فعالیتی مستمر در تولید انواع ظروف سفالین را در کارنامه کاری خود ثبت کرده است و به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری شهر همدان مطرح گردیده است.
منبع:seemorgh.com

10:

از هر سلول ایرانی ها یه هنر میباره

11:

فقط به درد فروش عتیقه میخوره و گرنه ارزش دیگری نداره!

12:

برای افراد که درکی از هنر و تمدن و فرهنگ ندارند شاید ...
این موارد جزء شناسنامه ی ایرانیان است...

13:

من هنر و تمدن و فرهنگ رو در شما مدعیان ندیدم! پس حرفت بی ارزشه! پس اینم یک دروغه تاریخیه!
در ضمن شما اول تکلیفتون رو مشخص کنید ببینید ایرانیان خدا پرست بودن یا اتش پرست!

14:

من خودم مهندس سرامیکم
در مورد چینی ها یه نکته جالب وجود داره : چینی ها دوره سفال ندارن تقریبا مستقیم از همون اول ظروف سفید پخت را تولید کردن !

15:

چه ربطی داشت ؟
بحث هنر ه!

خیلی ها هستن که علاقه ای به هنر ندارن ، چیز بدی نیست ولی نظر هم نمی دن

16:


17:

.


درود
می گویند در یونان هم شهری بوده است به اسم سرامیک، که ظروف و کاشی های سرامیکی را منسوب به آن شهر می دانند. کدام تمدن زود تر به این دانش دست یافت؟ چین یا یونان؟

نوشته اصلي بوسيله adminirani نمايش نوشته ها
فقط به درد فروش عتیقه میخوره و گرنه ارزش دیگری نداره!
درود
شما هم مواظب باشید ندزدنتان (عتیخه فروشان را می گویم)
نوشته اصلي بوسيله adminirani نمايش نوشته ها
درود
پارازیت ! روی شما اثر گذاششته!
بدرود
شلوغ کاری نکنید که مجبور می شوید گوشه دیوار بایستید



.

18:

شما هر روز که از خواب بیدار می شوید،بایستید جلوی آینه و 100 بار بگویید من ایرانی نیستم!من ایرانی نیستم!! (با صدای بلند و البته با دقت و تمرکز!)
شاید به آروزیتان رسیدید و امر بر شما مشتبه شد که ایرانی نیستید! اما با اسلاف و آبا و اجدادتان چه می کنید؟! آنها را چگونه از ایرانی بودن می رهانید؟!

19:

لغت سرامیک یونانی و به معنای موزاییک است !
ولی لغت معادل ظروف چینی در غرب پرسلان است . که به ظروفی که از چین می آمده می گفتند . البته با گسترش انواع ظروف چینی همکنون از نام کلی سفید آلات در مورد این ظروف استفاده می کنند .

20:

نقوش سفال در تمدن های کهن ایران

تا قبل از ابداع خط، خوانش تصاویر منقوش بر روی آثار هنری تنها منبع قابل دسترس برای شناخت احوال و آداب و نگرش مردمان روزگار کهن است. ظروف سفالین بدست آمده از تمدنهای کهن و دوره نوسنگی یکی از این موارد است. در این مقاله تلاش شده تا نقش و نگارهای روی ظروف مورد استفاده مردمان کهن شرح داده شود چه، همی نقش ها است که زائیده معرفت، دانش و اعتقادات آنها است. در عین حال سعی می شود موارد استفاده نقوش تا حد امکان با اشاره به مدارک و شواهد موجود بحث و توصیف گردد. ایرانیان در ساختن ظروف منقوش مهارت و استادی نشان داده اند و با مقایسه آنچه ساخته اند با اشیاء همزمان سرزمینهای دیگر به این نتیجه می رسیم که نظایر ظروف منقوش ایرانی به ندرت شناخته شده است . از این رو می توان ایران را زادگاه اولیه ظروف منقوش دانست و پیدایش نخستین آنرا توسط سفال سازان ایرانی بشمار آورد . از آثار باقیمانده تمدن قبل از تاریخ این طور تصور می شود که نقاشی روی اشیاء از هزاره چهارم قبل از میلاد معمول گردیده است. ظروف سفالی این دوران با دقت بسیار ساخته شده و در کوره های اصلاح شده پخته گردیده اند از شکل ظروف چنین بر می آید که برای ساختن آنها چرخ بکار می رفته است . نمونه های این ظروف به رنگهای قرمز آجری ، نخودی و خاکستری مایل بسیار بوده و در نقاطی چون تپه سیلک کاشان تپه حصار دامغان ، تپه گیان نهاوند ،تل با کون نزدیک تخت جمشید ، شوش وتقریباً تمام نواحی ایران یافت شده اند . با این که نوعی وحدت و هماهنگی سبک بین این نواحی مشاهده می شود معذالک سبکهای مختلف در ساخت آنها بکار رفته که وجه تمایز یک گروه از گروه دیگر و یک ناحیه یا نواحی دیگر است . سفال سازان دوران پیش از تاریخ معمولاً از عوامل طبیعی که در اطراف خود مشاهده می نموده الهام گرفته و آنها را روی ظروف نقش نموده اند . گاه این نقوش مبین معتقدات مذهبی می باشند. نقوش ترسیم شده روی ظروف را از نظر تنوع میتوان بشرح زیر طبقه بندی نمود:
می توان ایران را زادگاه اولیه ظروف منقوش دانست و پیدایش نخستین آنرا توسط سفال سازان ایرانی بشمار آورد . از آثار باقیمانده تمدن قبل از تاریخ این طور تصور می شود که نقاشی روی اشیاء از هزاره چهارم قبل از میلاد معمول گردیده است
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
خطوط ساده

خط افقی و یا عمودی که گاه ساده و زمانی موجدار ، روی اغلب ظرف سفالی دوران قبل از دیده می شود. این خطوط علاوه بر زیبائی ، نماد جویبار و آب روان نیز خست که سنبلی از زندگی است.

خطوط متقاطع

گروه دیگر این ظروف با خطوط متقاطع ترئین یافته اند باین معنی که چند خط بطور متقاطع روی یک خط رسم گردیده است. نقش بدست آمده شباهت زیادی به خیمه هائی دارد که مردم صحرا نشین در آن زندگی میکرده اند.

اشکال هندسی

اشکال هندسی چون مربع، مثلث، دایره که گاهی نیز با خطوطی تزیین شده اند و دارای معانی جالب و قابل توجهی هستند. مثلاً خطوط متوازی منکسر که در دایره یا مستطیلی محاطند آب را نشان می دهند و یا مثلثی که داخل آن خطوط شطرنجی طرح گردیده معرف کوه است.

نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
نقوش حیوانات

نقش حیواناتی چون بز، قوچ، اسب و گاو و پرنده از نقوش رایج سفال است. دیده شده است. در این میان نقش بز دارای اهمیت ویژه ای است که در آینده در متنی جداگانه به آن خواهیم پرداخت و به همین بسنده می کنیم که در تفکر باستان ارتباط ناگسستنی میان بز، باران، ماه و زایش برقرار بوده است.

از دیگر حیواناتی که طرح آن روی این ظروف دیده می شود نقش اسب است . حیوانی که وسیله حمل و نقل و کارزار مردمان آن ادوار بوده و در مراسم آیینی نیز آن را قربانی می کردند.

حیوان بعدی گراز است که همواره صدمات زیادی به کشتزار ها می زده و نقش او نوعی هشدار را در پی دارد.

طرح مار نیز روی ظروف سفالی قبل از تاریخ دیده شده است. مار تا هزاره اول قبل از میلاد مظهر آبهای زیرزمینی بودو بهمین دلیل مورد ستایش قرار میگرفت.

گروه دیگرظروف سفالی با طرح پلنگ تزئین یافته اند. هنرمند در نقش پلنگ رعایت نسبت ها را ننموده باین معنی که دم حیوان بینهایت بلند طرح گردیده و تقریباً دو برابر بدن حیوان است و جای دیگر تنها بطرح بدن و دم حیوان اکتفا شده است

نقش خورشید و ماه

از دیگر نقوشی که روی ظروف سفالی دوران قبل از تاریخ خودنمائی مینماید نقش خورشید است.

خورشید در هزاره چهارم قبل از میلاد در فلات ایران از بزرگترین خدایان شمرده می شد. کاوشهای انجام شده در تپه حصار دامغان توسط دانشمند باستانشناس امریکائی این مسئله را روشن ساخته که در هزاره سوم و دوم قبل از میلاد مردگان را به سوی مشرق یعنی طرفی که خورشید طلوع می کند خوابانده اند و لذا می توان باهمیت پرسش آفتاب پی برد. ضمناً چون خورشید به زندگی آنها رنگ و رونق می بخشد هست و نیست خود را از وجود خورشید می دانستند و به پرستش آن می پرداختند.

خورشید در هزاره چهارم قبل از میلاد در فلات ایران از بزرگترین خدایان شمرده می شد. کاوشهای انجام شده در تپه حصار دامغان توسط دانشمند باستانشناس امریکائی این مسئله را روشن ساخته که در هزاره سوم و دوم قبل از میلاد مردگان را به سوی مشرق یعنی طرفی که خورشید طلوع می کند خوابانده اند و لذا می توان باهمیت پرسش آفتاب پی برد

به مرور ایام نقش خورشید بتدریج ساده تر شد و بصورت صلیب در آمد چنانکه نقش خورشید بصورت صلیب و صلیب شکسته روی این ظروف بسیار دیده می شود. نقش ماه بصورت هلال زینت بخش تعداد ی از ظروف دوران قبل از تاریخ می باشد. نمونه قابل توجه ظرفی است شبیه قیف که بدنه خارجی با هلال ماه زینت شده است.
نگاهی بر هنر سفالگری اختراع ایرانیان باستان
نقش پرنده

نقش انواع پرنده و مرغ چون غاز ، لک لک ، مرغابی و امثال آن روی غالب ظروف سفالی که در نواحی مختلف ایران بدست آمده دیده می شود. گاه پرندگان را روی مثلثی میبینیم که داخل آن شطرنجی شده است. همانطور که قبلاً اشاره شد نقش مثلث با خطوط شطرنجی نشانه کوه است. هنرمندان باین تریتب پرندگان را روی کوه نشان داده است. هنرمندان برای تجسم دریا بر روی این لیوان نقش چند ماهی را در حد فاصل کوههای طرح کرده و باین وسیله کوه و دریا را کنار هم مجسم ساخته است.

نقش پرندگان دریا غالباً روی خطوط موجدار افقی و عمودی نشانه آب رسم گردیده .

طرح انسان
از دیگر نقوش که بر ظروف سفالی دوران قبل از تاریخ جلوه می کند نقش انسان است که غالباً دارای قامت بلند و شانه های پهن و کمر باریک اند. در برخی از این ظروف نقش انسان بطور دسته جمعی آمده است.از انواع آن ظرفی که قابل توجه است سفالهای پایه بلندای است که داخل آن طرح انسانهائی را که لبریز از حیات و جنبش هستند در این نقوش زانو ها خم شده و هر یک از آنها دو دست خود را بر پشت نفر جلوقرار داده و چنین مینماید که مشغول انجام برنامه مذهبی و یا رقص گروهی می باشند.



وبلاگ هفت آسمون



 اين مطلب بدون دخالت انساني عينا از اين آدرس کپي شده و تمامي مسوليت آن با ناشر اصلي است.

تصاویر دیدنی از حیوانات
تصاویری زیبا از طبیعت
یه گل به نفرِ قبلیت هدیه کن
تصاویر زیباترین گلهای جهان
نمای نزدیک از حشرات (تصاویر میکروسکوپی)
عکسهای دیدنی از ابراز عشق حیوانات

پاتوق نقد ( خط ویـژه )
امپراطوردریا
یافتن اسم فیلم
کافه پارادیزو 2
افسانه جومونگ
مسابقه تشخیص فیلم با جایزه!!!
*