داستان های تمثیلی مانوی


داستان های تمثیلی مانوی



داستان های تمثیلی مانوی
داستان های تمثیلی مانوی





مجموعه داستان های تمثیلی مانوی





برگرفته از :




تاریخ تحولات ایران شناسی : پژوهشی در تاریخ فرهنگ ایران در دوران باستان / مریم میراحمدی ، تهران : طهوری ، 1389 ، رویه های 471 و 472 .

مجموعه داستان های تمثیلی ، ادبیات داستانی و داستان های حماسی محلی در تبلیغ آئین مانی ، نقش مهمی را ایفا می کرده است . این شیوه روش تبلیغ ، در زمان حیات مانی نیز متداول بود و پس از مرگ او ، پیروان وی نیز از این روش استفاده می کردند . از آنجائی که جوامع مانوی گسترش زیادی داشت ، به همین مناسبت داستان های محلی سرزمین های مختلفی از جمله هند و چین در زمرۀ آن ها بعدها به غرب راه یافت . محققان این گونه گسترش داستان های شرقی به اروپا را مدیون مانویان می دانند . نوشته های ایرانی اقتباس شده از این داستان ها ، اغلب به سغدی است . 1 اما نمونه هائی به ایرانی میانه و پارتی نیز موجود است . این داستان ها ، ساده و قابل فهم است . از پُر گوئی و شاخ و برگ حوادث پرهیز شده است تا برای درک شنوندگان آسان تر باشد و پس از شنیدن در حافظه باقی بماند ، زیرا همۀ مردم خواندن و نوشتن نمی دانستند و « حافظه » تنها وسیله حفظ این داستان ها بود .

نمونه ای از این داستان ها ، حکایت مردی است که در راه مانده است و در دشتی ، شهری و خانه ای می بینید با درختان و سایر ویژگی ها ، دیوی او را می فریبد و به طرف آن سراب می کشاند .


دیگر داستانِ فتح قلعه ای است که دشمنان راه ورود به آن نمی یابند و به دنبال ترفندی شروع به نواختنِ ساز و برگزاری مراسم جشن می کنند و به این ترتیب ساکنان قلعه را مفتون می سازند و به هنگام سرگرمی اهالی قلعه ، موفق به تسخیر قلعه می شوند .


حکایت دیگر ، داستان بازرگانی است که دزدان و رِندان او را با شرح حکایات و سرگذشت ها گول می زنند و سرانجام به قتل می رسانند و ثروت و مال او را به تاراج می برند .


همچنین قصۀ دختر زیبائی که در قلعه ای زندانی است و مرد فریبکاری در پای قلعه ، آن قدر آهنگ حزن انگیز می نوازد تا دخترک در قلعه از حزن و اندوه می میرد .


علاوه بر آن ها داستان پیلی که در بالای کوه ، حسرت پوئیدن گل های زیبای بوستان را دارد و سرانجام به دنبال این آرزو از کوه به پائین می افتد و می میرد 2 .


گذشته از این داستان های کوتاه ، حکایات مفصلی نیز در ادبیات مانوی وجود داشته است که حتی امروزه نیز در میان حکایات ایرانی متداول است .


از آن جمله داستان شاهزاده خانمی که گرفتار عشق پسر جوانی می شود . شاه برای جلوگیری از این عشق ، مردان خویش را برای دستگیری آن مرد می فرستند که دربالای درختی پناه گرفته است . امّا فرستادگان موفق به دستگیری او نمی شوند . سرانجام پیرزنی چاره ای می اندیشد و در پائین درخت تظاهر به کشتن گوسفندی از جهت دنبه می کند . جوان برای نشان دادن راهِ صحیح کشتن گوسفند از درخت پائین می آید . پیرزن با خوراندن مِی به جوان ، او را بی حال و سپس دستگیر می کند .


نمونه هائی از این حکایات ، امروزه با عناوین « داستان دختر سلطان و پسر حاجی » و نیز « پسر تاجر و کوسه » هنوز وجود دارد . شکل سادۀ داستان و روانی کلام آن ، سبب تداوم و رواج آن بوده است 3 که تأثیر ادبیات هند بر ادبیات مانوی را بیانگر است . 4


داستان هائی نیز از ادبیات هندی و بودائی به نوشته های مانوی راه یافته است از جمله قصۀ « تاجرِ مروارید » 5 و یا داستان « سه ماهی » که از کلیله و دمنه اقتباس شده است . متون بودائی در آثار مانی ، رنگ و جاذبۀ بیشتری یافته و به صورت تخیلی تر و دل انگیزتر ارائه می شود که البته ملهم از اندیشه های مانی است . این گونه پیوستگی میان ادبیات غیرایرانی با متون ایرانی ، پارتی و ایرانی میانه ، قابل اهمیت بسیار است و تغییرات دل انگیز ، سبب درک بهتر مفاهیم پیچیدۀ فلسفۀ مانوی می شود .


یادداشت ها :






1 – Henning : ” Sogdian Tales “ BSOAS XI , ( 1945 ) , p.465-87 .



2 – خانم مری بویس مجموعه ای از این داستان ها را در کتابی جمع آوری و انتشار داده است :



M.Boyce : « A Reader in Manichaean Middle-Persian and Parthian » , Acta Iranica 9 , (Téhéran- Liége 1975 )






3 – W.Sunderman : « Mittelpersische … u.Parabelttexe d. Minichäer » , S.83 f .





4 – A.Adam : Die Psalmen des Thomas und das Perlenlied als Zeugnisse vorchristlicher Gnostis , ( Berlin 1959 ) , ( Beihefte zur Zeitschrift für die neutestmentliche Wissenschaft 24 ) .





5 – Boyce : A Reader in Manichaean



بررسی هزار و یک شب / هزار افسان

1:






جالب بود بنده این داستان را خیلی وقت پیش از زبان یکی از اقوام مسن خودم شنیده بودم:






تاریخچه جالب ماشین اعدام گیوتین +عکس

2:


بله دوست گرامی ...


شهادت پرپتوا به روایت ترتولیان



بله درست هست .


زنده باد جنبش 26 ژوئیه!
خیلی از این داستان های عامی ؛ ریشه در عهد کهن دارند و با دیگر عقاید ملل ترکیب شده اند .


عصر کودتاها؛ از هیتلر تا السیسی
نمونه ی بارزش " داستان شهرزاد قصه گو و هزار یک شب هست که در طول تاریخ خیلی فراز و نشیب داشته و تغییر کرده هست .


میهن‌دوستی و انگ نژادپرستی


82 out of 100 based on 82 user ratings 682 reviews