خمس از چه زمانی واجب شده است و تقسیم بندی آن از کجا آمده است(سهم سید، فقیر،...) و چرا سنی


خمس از چه زمانی واجب شده است و تقسیم بندی آن از کجا آمده است(سهم سید، فقیر،...) و چرا سنی




    خمس از چه زمانی واجب شده است و تقسیم بندی آن از کجا آمده است(سهم سید، فقیر،...) و چرا سنی ها خمس این چنینی ندارند؟

پاسخ :


راه‏هاى ثبوت اول ماه را به طور مختصر بیان کنید؟

1:



علت اختلاف نظر مراجع تقلید، در اعلام اول ماه رمضان و عید فطر چیست؟ آیا در گذشته این

تردیدى نیست که آیه خمس در عصر رسالت نازل شده و پیامبر اکرم‏صلى الله علیه وآله این فریضه را به اجرا درآورده‏اند و اونچه مسلّم هست اینکه حضرت رسول‏صلى الله علیه وآله خمس غنایم جنگى را اخذ مى‏کرد.


شما مى‏گویید اگر دو نفر عادل شهادت بدهند کافى است ؛ آیا اعلام عید از سوى چند مرجع، به
اما خمس سود تجارت بنا به ضرورت و مصالحى تا عصر امامان‏علیهم السلام به تأخیر افتاد.


با توجه به اینکه هر سال در ثبوت اول ماه رمضان، دچار اختلاف مى‏شویم، تکلیف شب قدر چه
شاید این ضرورت را بتوان در چند امر خلاصه کرد:

اگر بین مراجع تقلید در ثبوت عید فطر، اختلاف پیش آید، وظیفه مکلف چیست؟ آیا هر مقلد باید
1.


اگر پیش از ظهر اعلام کردند که امروز اول ماه رمضان است ؛ تکلیف روزه آن روز چه مى‏شود؟
خمس با زکات این تفاوت را دارد که منفعت زکات به عموم مسلمانان بر مى‏گردد؛ ولى موضوع خمس به شخص پیامبر اکرم و خویشان او اختصاص دارد؛ لذا مصلحتى بر اجراى اون نمى‏دیدند.(خویى، سیدابوالقاسم، مستند العروه الوثقى، کتاب الخمس، ص 196).

آیا اول ماه بر اساس تقویم محاسبات منجمان ثابت مى‏شود؟
2.


افرادى که براى کار به کشورهاى حوزه خلیج فارس مى‏روند، با توجه به اینکه در آنجا رؤیت
در عصر رسالت، فقر عمومى بر جامعه حاکم بود و مسلمانان به جهت تنگدستى، قدرت پرداخت خمس را نداشتند.

از این رو پیامبر گرامى‏صلى الله علیه وآله از بیان و جمع‏آورى خمس درآمد صرف نظر کردند.
3.

رویکرد سیاسى مهم‏ترین عاملى بود که نگذاشت، ائمه معصومین تا وقت امام باقرعلیه السلام به بعد، این فریضه الهى را به اجرا درآورند، زیرا جلب و جمع اموال، از وظایف سلطان بوده و هر کس با اونان رقابت مى‏کرد، به عنوان فرد متمرد از قانون و مخالف حاکمیت و به اتهام جمع‏آورى سلاح و توطئه علیه رژیم، تحت تعقیب برنامه مى‏گرفت.

اما پس از برقرارى آزادى نسبى در عصر عباسیان و شرایط موجود بر ائمه‏علیهم السلام، این امکان را داد تا به طور غیرعلنى خمس را از مسلمانان دریافت نمايند.(مدرسى، محمدتقى، احکام الخمس، ص 16).
4- پیامبر اسلام‏صلى الله علیه وآله از یک سو به جهت ارتباطش با غیب مى‏دانستند که درآینده نه چندان دور، امر خلافت و حکومت از مسیر اصلى خود - که شایسته اونان هست - منحرف شده و به دست نااهلان و غاصبان زورگو مى‏افتد و از دیگر سوى خمس «وجه الاماره» هست و باید به دست حاکم و سلطان سپرده شود و اگر حضرت رسول‏صلى الله علیه وآله وجوب خمس درآمد کسب را بیان و آشکار مى‏کردند؛ این امر موقعيتى را براى حاکمان جور پیش مى‏آورد تا با دستاویز شرعى، اموال مسلمانان را به غارت برند و بر ظلم و ستم خود بیفزایند.

این پیش‏بینى و تیزبینى حضرت‏صلى الله علیه وآله باعث شد که این حکم الهى در پرده خفا پنهان بماند.(هاشمى شاهرودى، سید محمود، کتاب الخمس، ج 2) .
پاسخگویی به این سؤال مهم و پايه ی نیازمند توجه جدی به مطالب زیر هست:
1.

یکی از واجبات مهم مالی در اسلام «خمس» هست که از فروع دین و جز عبادات شمرده می شود.

از این رو بایدبه قصد قربت انجام گیرد.

تمام مذاهب اسلامی(شیعه و سنی) در اصل وجوب خمس اتفاق نظر دارند.

تنها اختلاف میان اونان، موارد و مصارف اون هست.(السید ابوالقاسم خوئی، الخمس، قم، علمیه، 1407،ص9)، لذا بیشتر اهل سنت بر این باورند که تنها به غنایم جنگی و گنج خمس تعلق می گیرد.(محمد جواد مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسه، ص186)
اما فقهای شیعه معقتدند: خمس در هفت چیز واجب هست: غنایم جنگی، غواصی، گنج، معدن، سودتجارت، مال حلال مخلوط به حرام و زمینی که کافر ذمی از مسلمان بخرد.

پنج قسم اول مورد اتفاق شیعه و دو قسم اخیر نظر مشهور اونان هست.

دلیل بر وجوب خمس علاوه بر آیه قراون(انفال/41) روایات متواتره هست و حتی بالاتر از اون به فرموده آقای خوئی (ره): « بل قامت علیه الضروری القطعیه علی حد یندرج منکره فی سلک الکافرین؛ ضرورت قطعیه بر وجوب خمس وجود دارد که منکر اون را در ردیف کفار برنامه می دهد.»(آقای خوئی، پیشین)
2.

برخی می گویند: هر چند خمس یکی از مسائل مهم اقتصادی جامعه اسلامی هست و کاربرد چند منظوره دارد و اصل وجوب اون مورد اجماع فقهای شیعه هست ولی نصوصی(احادیث و روایاتی) در دست هست که اثبات می کند ائمه معصومین(ع) خمس را برای شیعیان خود حلال کرده اند.

بنابراین با توجه به روایات «تحلیل خمس» چیزی به عنوان ادای خمس، به ویژه در دوران غیبت امام عصر(عج) بر ما واجب نیست، به خصوص این که شماری از فقهای پیشین با تمسک به این روایات، قایل به اباحه خمس برای شیعیان شده اند، هر چند فقهای سپس اونها تا عصر حاضر اتفاق و اجماع بر وجوب خمس داشته و دارند.(شیخ حسن نجفی، جواهرالکلام، ج16، ص45)
در هر صورت خمس و تقسیم بندی اون از قراون هست و در عصر خود پیامبر نازل شده هست و اهل سنت کلمه « غنمتم » در قراون را به غنایم جنگی مربوط می دانند و به در آمدهای دیگر مربوط نمی دانند.
برای اطلاع بیشتر در این زمینه می توانید به کتاب(بررسی تاریخی و فقهی خمس) نوشته عبدالرحمن انصاری و مصطفی آخوندی، انتشارات بوستان کتاب مراجعه نمایید.

برگرفته از پرسمان

پرسمان در تاریخ 4 اسفند ماه سال 1389 در ساعت 08:21 ب.ظ به این سوال جواب داده هست.


82 out of 100 based on 42 user ratings 442 reviews